Asosiy mazmunga o'tish

Pragmalingvistika

PL 20105 · 1-semestr · 70110901 Xorijiy til va adabiyoti (Ingliz tili) · 2026-yil qabuli

Kredit
5
Jami soat
150
Auditoriya
60
Turi
Tanlov
Fanlar bloki
Tanlov fanlar
Yakuniy nazorat shakli
Imtihon

Soatlar taqsimoti

  • Ma’ruza30 soat
  • Amaliy30 soat
  • Mustaqil ta’lim90 soat

Mavzular · 60

Ma’ruza · 30 soat

  1. 1.Tilni paradigmalar asosida o‘rganish muammolari Paradigma tushunchasi. Tilni paradigmalar asosida o‘rganish masalalari. Til va faoliyat tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi. Antropotsentrik paradigma2
  2. 2.Zamonaviy tilshunoslikda fanlararo integratsiya. Tilshunoslikda inson omili. Zamonaviy tilshunoslikning asosiy yo‘nalishlari. Kommunikativ tilshunoslik, psixolingvistika, sotsiolingvistika, kognitiv tilshunoslik, etnolingvistika, neyrolingvistika, paralingvistika va lingvokulturologiya.2
  3. 3.Pragmalingvistika tilshunoslikning mustaqil sohasi sifatida Kommunikatsiya, pragmatika va konsepsiya tushunchalari. Funksional pragmalingvistika. Yashirin pragmalingvistika.2
  4. 4.Pragmatika va semiotik jarayon Pragmatika va semiotika munosabati. Ch. Pirs semiotik qarashlari. F. de Sossyur ta’limoti. Semiozis tushunchasi va uning tarkibi.2
  5. 5.Pragmalingvistika fanining obyekti va predmeti Til va faoliyat tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi. Lingvistik pragmatikaning tadqiqot obyekti, predmeti va asosiy vazifalari.2
  6. 6.Til tizimi va nutqiy faoliyat Til va nutq tushunchalari. Til va nutqning asosiy vazifalari. Til va nutq o‘rtasidagi farqlar.2
  7. 7.Muloqot tizimi va uning asosiy xususiyatlari Muloqot strukturasi va tizimi. Kommunikativ mazmun. Informativ mazmun. Yaxlitlik va tugallanganlik. Muloqotning geterogen xususiyati. Shaxs, vaziyat va lisoniy unsur.2
  8. 8.Diskurs va baholash faoliyati Baho tushunchasi va uning mohiyati. Baho va diskurs munosabati. Diskurs strukturasi va uning pragmatik xususiyatlari.2
  9. 9.Kommunikativ maqsad va baho Kommunikativ intensiya tushunchasi. Maqsad, mo‘ljal va niyat. Kommunikativ intensiya va baho munosabati. Nutq maqsadi va pragmatik ta’sir.2
  10. 10.Kommunikativ strategiya va taktika Kommunikativ strategiya va taktika tushunchalari. Kommunikativ maqsad va strategiya. Kommunikativ strategiyaning muloqot vaziyati bilan bog‘liqligi.2
  11. 11.Lingvistik pragmatikaning tilshunoslikning boshqa sohalari bilan aloqasi Lingvistik pragmatikaning boshqa lingvistik fanlar bilan bog‘liqligi. Lingvistik pragmatikaning shakllanishi va o‘rganilish tarixi.2
  12. 12.Lingvistik falsafa konsepsiyasi va pragmatik yo‘nalishlar Lingvistik falsafa tushunchasi. Pragmatika konsepsiyasi. Pragmalingvistikaning asosiy yo‘nalishlari va zamonaviy talqinlari.2
  13. 13.Nutq aktlari nazariyasi va uning pragmalingvistik talqini Nutq akti tushunchasi. Lokutiv, illokutiv va perlokutiv aktlar. J. Ostin va J. Serl qarashlari. Nutq aktlarining turlari va kommunikativ vazifalari2
  14. 14.Presuppozitsiya va implikatura pragmatik hodisa sifatida Presuppozitsiya tushunchasi va uning turlari. Implikatura va yashirin ma’no. H. P. Graysning hamkorlik tamoyili va kommunikativ maksimalari. Matnda yashirin mazmunning shakllanishi2
  15. 15.Deyksis va pragmatik kontekst Deyksis tushunchasi va uning pragmalingvistik xususiyatlari. Shaxs, makon, zamon, ijtimoiy va diskurs deyksisi. Deyktik birliklarning nutqiy vaziyat va kontekst bilan bog‘liqligi.2

Amaliy · 30 soat

  1. 1.Tilshunoslik paradigmalarini amaliy tahlil qilish. An’anaviy va antropotsentrik paradigmalarni misollar asosida qiyoslash.2
  2. 2.Zamonaviy tilshunoslik yo‘nalishlarini farqlash va qiyoslash. Psixolingvistika, sotsiolingvistika, kognitiv tilshunoslik, pragmalingvistika va boshqa yo‘nalishlarning xususiyatlarini tahlil qilish2
  3. 3.Pragmalingvistikaning asosiy tushunchalarini nutqiy misollar asosida tahlil qilish. Kommunikatsiya, pragmatika, kontekst va pragmatik ma’noni aniqlash.2
  4. 4.Semiotik birliklarni pragmatik jihatdan tahlil qilish. Belgi, ma’no, interpretatsiya va semiozis jarayonini misollar asosida o‘rganish.2
  5. 5.Pragmalingvistikaning obyekti va predmetini amaliy misollarda aniqlash. Til, faoliyat va nutqiy vaziyat o‘rtasidagi bog‘liqlikni tahlil qilish.2
  6. 6.Til va nutq munosabatini amaliy tahlil qilish. Til birliklarining real nutqiy vaziyatda voqelanishini aniqlash va izohlash.2
  7. 7.Muloqot tizimi va uning tarkibiy qismlarini tahlil qilish. So‘zlovchi, tinglovchi, vaziyat, mazmun va lisoniy vositalarning o‘zaro munosabatini aniqlash.2
  8. 8.Diskurs va baholash faoliyatini amaliy tahlil qilish. Turli matnlarda baholash vositalari va diskurs xususiyatlarini aniqlash.2
  9. 9.Kommunikativ maqsad va intensiyani aniqlash. Nutq namunalarida maqsad, niyat, mo‘ljal va pragmatik ta’sirni tahlil qilish.2
  10. 10.Kommunikativ strategiya va taktikalarni nutqiy vaziyatlar asosida tahlil qilish. Turli muloqot namunalarida strategiya va taktikalarning qo‘llanishini aniqlash.2
  11. 11.Pragmalingvistikaning boshqa tilshunoslik sohalari bilan aloqasini tahlil qilish. Pragmalingvistika va unga yaqin fanlar o‘rtasidagi umumiy va farqli jihatlarni qiyoslash.2
  12. 12.Lingvistik falsafa va pragmatik yondashuvlarni amaliy tahlil qilish. Pragmatik konsepsiyalarni muayyan nutqiy va matniy misollar asosida izohlash.2
  13. 13.Nutq aktlarini aniqlash va tahlil qilish. Lokutiv, illokutiv va perlokutiv aktlarni dialog hamda matn misollarida farqlash.2
  14. 14.Presuppozitsiya va implikaturani nutqiy misollar asosida aniqlash. Yashirin ma’no, kommunikativ maksimalar va hamkorlik tamoyilini tahlil qilish.2
  15. 15.Deyktik birliklarni pragmatik kontekstda tahlil qilish. Shaxs, makon, zamon, ijtimoiy va diskurs deyksisini misollar orqali aniqlash.2

Mustaqil ta’lim · 90 soat

  1. 1.Tilni paradigmalar asosida o‘rganish muammolari. Mavzu bo‘yicha ilmiy adabiyotlarni o‘rganish, an’anaviy va antropotsentrik paradigmalarni qiyosiy tahlil qilish.2
  2. 2.Antropotsentrik paradigma va uning asosiy xususiyatlari. Antropotsentrik yondashuvga oid ilmiy manbalarni konspektlashtirish va misollar asosida tahlil qilish.2
  3. 3.Zamonaviy tilshunoslikda fanlararo integratsiya. Zamonaviy lingvistik yo‘nalishlar o‘rtasidagi aloqalarni jadval yoki sxema ko‘rinishida yoritish.2
  4. 4.Pragmalingvistikaning shakllanishi va taraqqiyoti. Pragmalingvistika rivojiga hissa qo‘shgan olimlar qarashlarini o‘rganish va qisqacha ilmiy sharh tayyorlash.2
  5. 5.Pragmalingvistika tilshunoslikning mustaqil sohasi sifatida. Pragmalingvistikaning boshqa tilshunoslik yo‘nalishlaridan farqli va umumiy jihatlarini aniqlash.2
  6. 6.Pragmatika va semiotika munosabati. Ch. Pirs va F. de Sossyurning belgi haqidagi qarashlarini o‘rganish va qiyosiy tahlil qilish.2
  7. 7.Semiozis jarayoni va uning tarkibiy qismlari. Semiotik belgilarni kundalik va nutqiy vaziyatlar misolida tahlil qilish.2
  8. 8.Pragmalingvistikaning obyekti va predmeti. Ilmiy manbalar asosida pragmalingvistikaning tadqiqot obyekti, predmeti va vazifalarini yorituvchi tezis tayyorlash.2
  9. 9.Semantika va pragmatika munosabati. Semantik va pragmatik ma’no o‘rtasidagi farqlarni misollar asosida aniqlash va izohlash.2
  10. 10.Til tizimi va nutqiy faoliyat. Til va nutq tushunchalarini qiyoslash, ularning o‘zaro bog‘liqligini faktik materiallar asosida tahlil qilish.2
  11. 11.Nutqiy vaziyat va uning tarkibiy qismlari. Muayyan kommunikativ vaziyat tanlab, uning ishtirokchilari, maqsadi, joyi, vaqti va kontekstini tahlil qilish2
  12. 12.Nutqda shaxs omili. So‘zlovchi va tinglovchining yoshi, kasbi, ijtimoiy mavqei va boshqa omillarning nutqqa ta’sirini misollar asosida tahlil qilish.2
  13. 13.Muloqot tizimi va uning xususiyatlari. Muloqotning asosiy komponentlari va ularning o‘zaro munosabatini sxema asosida yoritish.2
  14. 14.Kommunikativ va informativ mazmun. Turli muloqot namunalarida kommunikativ hamda informativ mazmunni aniqlash va qiyoslash.2
  15. 15.Diskurs tushunchasi va uning turlari. Ilmiy, badiiy, siyosiy, kundalik yoki boshqa diskurs turlaridan namunalar tanlab, ularning xususiyatlarini tahlil qilish.2
  16. 16.Diskurs strukturasi. Tanlangan matn yoki dialogning diskursiv tuzilishini pragmalingvistik mezonlar asosida tahlil qilish.4
  17. 17.Diskurs va baholash faoliyati. Matnda ijobiy va salbiy baholash vositalarini aniqlash hamda ularning pragmatik vazifasini izohlash.4
  18. 18.Kommunikativ maqsad va intensiya. Turli nutq namunalarida so‘zlovchining maqsadi, niyati va mo‘ljalini aniqlash4
  19. 19.Kommunikativ maqsad va pragmatik ta’sir. Nutq orqali tinglovchiga ta’sir ko‘rsatish vositalarini faktik materiallar asosida tahlil qilish4
  20. 20.Kommunikativ strategiya va taktika. Muayyan dialog yoki suhbatda qo‘llanilgan kommunikativ strategiya va taktikalarni aniqlash.4
  21. 21.Nutq aktlari nazariyasi. J. Ostin va J. Serlning nutq aktlari haqidagi qarashlarini o‘rganish va konspekt tayyorlash.4
  22. 22.Lokutiv, illokutiv va perlokutiv aktlar. Badiiy yoki kundalik nutq namunalaridan misollar topish va ularni nutq aktlari turlariga ajratish4
  23. 23.Presuppozitsiya pragmatik hodisa sifatida. Matnlardan presuppozitsiyaga oid misollar tanlash, ularning yashirin mazmunini izohlash.4
  24. 24.Implikatura va Graysning hamkorlik tamoyili. Grays maksimalarini o‘rganish va ularning buzilishiga oid nutqiy misollarni tahlil qilish4
  25. 25.Deyksis va uning turlari. Shaxs, makon, zamon, ijtimoiy va diskurs deyksisiga oid misollar to‘plash va tasniflash4
  26. 26.Sotsiopragmatik va etnosotsiopragmatik tahlil asoslari. Turli ijtimoiy va madaniy muhitdagi muloqot xususiyatlarini qiyosiy tahlil qilish4
  27. 27.So‘z turkumlarining pragmatik xususiyatlari. Olmosh, undov, modal va taqlidiy so‘zlarning pragmatik vazifalarini misollar asosida tahlil qilish4
  28. 28.Badiiy matnning pragmatik tahlili. Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanidan tanlangan parcha asosida pragmatik tahlil tayyorlash.4
  29. 29.O‘zbek nasrida pragmatik vositalar. Abdulla Qahhor, Tohir Malik, Shukur Xolmirzayev yoki Tog‘ay Murod asarlaridan birini tanlab pragmatik tahlil qilish.4
  30. 30.Pragmalingvistik kompleks tahlil. Talaba tomonidan tanlangan matn yoki diskursni nutqiy vaziyat, shaxs omili, intensiya, strategiya, nutq akti, presuppozitsiya va deyksis jihatidan kompleks tahlil qilib, taqdimot tayyorlash.4

Nazorat turlari (maksimal ball)

  • Yakuniy nazorat 5
  • Umumiy 5
  • 1-oraliq nazorat 5
  • 2-oraliq nazorat 5

Manba: HEMIS. Fan va mavzu nomlari HEMIS’dagidek (o‘zbek tilida). Adabiyotlar ro‘yxati va baholash mezonlari — kafedraning tasdiqlangan sillabusida.

O‘quv rejaga qaytish