Chizmachilik

ChizM108 · 1-semestr · 60111200 Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi · 2022-yil qabuli

Soatlar taqsimoti

1.Geometrik chizmachilik. Chizmaning O’rta Osiyo va jahonning boshqa xududlarida rivojlanishi. Chizmachilik asboblari va jihozlari. Standart haqida ma'lumotlar. Chizma qog’ozlari va bichimlari. Kattalashtirish va kichiklashtirish masshtablaridan foydalanish. Tutashmalar. Tutashma elementlari va uning amaliy tadbig‘i.2
2.Proyeksion chizmachilik bo’limining nazariy mashg’ulotlar mazmuni. Ortogonal proyeksiyalashda oltita asosiy ko’rinish. Narsaning o‘zaro pеrpеndikulyar ikkita va uchta tеkislikka proеksiyalash. Asosiy, qo‘shimcha va mahalliy ko‘rinishlar.2
3.Aksonomеtriya haqida umumiy tushuncha. Aksonometrik proyeksiyalar va ularning hosil bo‘lishi. Aksonometrik o‘qlar, ularning yo‘nalishi, qisqarish koeffitsientlari va ular orasidagi bog‘liqlik. Aksonomеtrik proеksiyalar va ularning turlari (to’g’ri burchakli izomеtriya, dimеtriya va trimеtriya).2

1.Standart shriftlar. Shrift guruhlari. Chiziq turlari. Chizmadagi shartliliklar. O‘lcham qo‘yish qoidalari. Tekis shaklga o‘lcham qo‘yish.2
2.Geometrik yasashlar. (Kesmalarni, burchaklarni va aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish. Muntazam ko‘pburchak yasash.) Qiyalik va konuslik. Tutashmalar. Tutashma elementlari va uning amaliy tadbig‘i.2
3.O’ramalar. Tsirkul egri chiziqli naqsh. Ovallar. Lekalo egri chiziqlari. Davriy egri chiziqlar. Evolventa va spirallar.2
4.Tasvirlar: Ko’rinishlar, kesimlar, qirqimlar. Buyumning oltita ko’rinishini bajarish. Oddiy qirqim bajarish. Murakkab qirqim bajarish. Modelning berilgan ikki proektsiyasi bo’yicha uning yetishmovchi proeksiyasini topish va to’g’ri burchakli izometrik proeksiyasini qurish. Aksonometrik proeksiyalarda qirqim bajarish.2
5.Tavsif bo‘yicha modelning ortogonal proeksiyasini bajarish. Detal chizmasida og‘ma qirqim bajarish, kesim yuzasining haqiqiy kattaligini aniqlash va qolgan qismining aksonomerik proeksiyasini bajarish. Tekis kesimga ega bo‘lgan detalning ortogonal proeksiyasini bajarish. Sirtlarning o‘zaro kesishuv chizig‘ining ortogonal va aksonometrik proeksiyasini bajarish.2

1.Davlat standartlari. O‘lcham qo‘yish qoidalari4
2.Chizma formatlarining o’lchamlari. O’lcham qo’yish qoidalari. O’lcham qo’yish qoidalari va amaldagi tadbig’i.4
3.Standart chizma shriftlari. Shrift guruhlari.4
4.Talaba o'z tarjimai holi, uy manzilini chizma shriftida yozish (90 – 100 ta so’zdan iborat)4
5.Geometrik yasashlar: kesmani, burchaklarni, aylanalarni teng bo’laklarga bo’lish.4
6.Kesmalarni, burchaklarni va aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish. Muntazam ko‘pburchak yasash.4
7.Qiyalik va konuslik.4
8.Tutashmalar.Ichki va tashqi tutashmalar4
9.Tutashma elementlari bor detal konturini chizish (ko‘za, amfora).6
10.Sirkul egri chiziqlari va vazifalariga oid mashq bajarish.6
11.O’ramalarning hosil bo’lishi va amaliy tadbig’i (3-5-7-8 markazli)6
12.O‘ramalar. Sirkul egri chiziqli naqsh. Ovallar va ularning turlari.6
13.Lekalo egri chiziqlari va vazifalariga oid mashq bajarish.6
14.Aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish va muntazam ko‘pburchaklar yasash.6
15.Geometrik naqsh (girih)lar.6
16.Evolventa va spirallar va vazifalariga oid mashq bajarish.6
17.O‘zaro perpendikulyar ikkita proyeksiya tekisliklarda tasvirlar yasash.6
18.O‘zaro perpendikulyar bo‘lgan uchta proyeksiya tekisliklarida tasvirlar yasash.6
19.Detalning ikkita va uchta o'zaro perpendikulyar tekislikka proeksiyalash.6
20.Ko’rinishlarning Evropa va Amerika tizimi. Qirqimlar. Kesimlar.6

Manba: HEMIS. Fan va mavzu nomlari HEMIS’dagidek (o‘zbek tilida). Adabiyotlar ro‘yxati va baholash mezonlari — kafedraning tasdiqlangan sillabusida.