Matematika tarixi

MT2023 · 7-semestr · 60110600 Matematika va informatika · 2022-yil qabuli

Soatlar taqsimoti

1.Matematika tarixining maqsud va vazifalari. Matematika tarixining asosiy davrlari.2
2.XI-XV asrlarda yashab ijod etgan o‘rta osiyolik olimlar ijodi va hayoti. O‘nli kasrlarning kiritilishi.2
3.Samarqand ilmiy markazi: Ulug‘bek, Ali-Qushchi, Rumiy, Jamshid al-Koshiy2

1.A1 Fanning maqsad va vazifalari, matematikani fan sifatida rivojlanishi bilan tanishtirish va fanning boshqa fanlar bilan aloqasi ko‘rsatish. Matematika tarixining rivojlanishining asosiy davrlari.2
2.Al-Xorazmiy, Al-Farg‘oniy, Al-Forobiy hayoti va ijodi bilan tanishish. Matematikaga oid ishlari.2
3.Samarqand ilmiy markazining tashkil etilishi, Ulug‘bek, Ali-Qushchi, Rumiy, Jamshid al-Koshiyning hayoti va ijodi bilan tanishish.4

1.Doirani kvadratlash, kubni ikkilantirish, ixtiyoriy burchakni uchga bo‘lish muammolari va antik olimlarining erishgan yutuqlari, ularning ish namunalar keltirish.10
2.A5 Yevklidning “Boshlang‘ichlar” asarining taxlil qilinishi, yutuq va kamchiliklarini o‘rganish. Matematikani aksiomatik asosda qurish va olimlarning aksiomatikasi haqida ma’lumotlar berish.10
3.Trigonometriyaning fan sifatida shakllanishi: Abul Vafo, N.Tusiy. Matematikaning yangi bo‘limlarini paydo bo‘lishi va bunda olimlarning qo‘shgan hissalari va yetakchilik roli haqida ma’lumotlar berish. Matematikani aksiomatik asosda qurishga urinishlar.10
4.XVI asrda matematikada o‘zgaruvchi miqdorlarni kirib kelishi. Dekart forma g‘oyalarining rivojlanishi. Matematikani tabiiy fanlarga kirib borishi. Differentsial hisobini kashf etilishi, bunda Kepler, funksiya, Vallis, Borrau, Nyuton, Leybnitslarning xizmatlari.10
5.A10 Parij, Peterburg va Berlin FA, London qirollik jamiyati. Eyler hayoti va ijodi. Funksiya tushunchasini rivojlanishi. Noyevklid geometriyani kashf qilinishi, Lobochevskiy yangi geometriyalarining interpitatsiyalari. Matematikani aksiomatik qurish.10
6.XIX-XX asrlarda matematika va yangi bo‘limlarning rivojlanishi. O‘zbekistonning xozirgi zamon yetakchi olimlar hayoti va ijodini o‘rganish.10
7.A12 Umumiy o‘rta ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar maktablari matematika darslaridagi tarixiy ma’lumotlardan tahlili va mezonlarini o‘rganish.16

Manba: HEMIS. Fan va mavzu nomlari HEMIS’dagidek (o‘zbek tilida). Adabiyotlar ro‘yxati va baholash mezonlari — kafedraning tasdiqlangan sillabusida.